De hoge werkdruk wordt in het onderzoek het meest genoemd. Zo zegt 61% van de basisschoolleerkrachten te weinig tijd aan hun primaire taak, het lesgeven, te kunnen besteden en bijna alle leerkrachten blijken structureel over te werken. De redenen? Te weinig leerkrachten, te grote klassen en te veel (rand)zaken die op het bordje van leerkrachten terecht komen. 

Het is voor niemand moeilijk te begrijpen dat een te hoge werkdruk, zeker als deze langdurig is, van invloed is op het pedagogisch klimaat in de groep. De houding en de aanpak van de leerkracht is tenslotte cruciaal bij het creëren van een veilig leerklimaat. Een leerkracht die veel werkdruk ervaart, zal hier minder effectief in zijn. Sterker nog, het blijkt dat leerkrachten die langdurig stress ervaren, vaker reactief reageren en minder tijd en aandacht aan de positieve omgang met en tussen leerlingen besteden.

In de genoemde uitzending van EenVandaag komt ook een hoogleraar Pedagogiek aan het woord. Ze is somber over de mogelijke oplossingen. Gelukkig is er optimisme bij de directeuren en de leerkrachten die in de uitzending aan het woord komen. En ideeën. We noemen er een paar, hier en daar door ons aangevuld: 

1. Als je iets nieuws gaat doen in de school, besluit dan ook waar je mee gaat stoppen. Het kan niet altijd meer.
2. Breng de focus terug in het basisonderwijs. De focus op het lesgeven, welteverstaan. Zo maken we het beroep ook weer aantrekkelijker. 
3. Maak de basisvaardigheden belangrijker en laat andere vaardigheden vallen. Of, om nogmaals met de woorden van de directeur uit Rotterdam-Zuid te spreken: doe niet meer mee aan de Nationale Pannenkoekendag.
4. Zorg binnen de lessen voor afwisseling in werkvormen.
5. Heb hoge verwachtingen. Het zorgt voor meer betrokkenheid, inzet en motivatie. En betere leerprestaties. 
6. Zie elke leerling. Sta ‘s morgens bijvoorbeeld bij de deur en verwelkom leerlingen met hun naam, maak regelmatig een praatje en zoek oogcontact. 

Deze (aanzetten tot) oplossingen doen iets met de werkdruk, de door de jaren heen verslechterde concentratie van leerlingen en de gevolgen van de onregelmatige achtergrond van veel leerlingen, waardoor leerkrachten beter in staat zullen zijn om een veilig pedagogisch klimaat te creëren. Als we het pedagogisch klimaat zien als een landschap waarin ons onderwijs plaatsvindt, dan zullen we het goed moeten onderhouden. Want hoe gezonder en vruchtbaarder het landschap, hoe hoger de opbrengsten.