Alle groep 8-leerlingen hebben voordat zij zich over de doorstroomtoets buigen een voorlopige schooladvies gekregen. Na de uitslag van de toets melden zij zich tegelijk aan voor de middelbare school. De aanmeldweek is dit jaar van 25 tot en met 31 maart. Deze volgorde van zaken beoogt kansenongelijkheid te verminderen. Het is dé bestaansreden van de doorstroomtoets. Maar gaat het ook lukken? Natuurlijk zullen we later pas echte conclusies kunnen trekken, maar voor nu doen we het met de mening van een expert. 

Hoogleraar sociologie Thijs Bol legde voor de NOS uit hoe de doorstroomtoets voor kinderen uit kansarme gezinnen belangrijker is dan voor kinderen die uit kansrijke gezinnen komen. Het heeft te maken met de constatering dat kinderen uit kansarme gezinnen vaker op een toets laten zien dat ze toch meer kunnen dan wat hun leerkracht aanvankelijk dacht. Met het bijgestelde advies kunnen deze leerlingen zich nu makkelijker inschrijven op een school die echt bij hen past. Voorheen gebeurde dit niet of weinig vanwege de tijd die er zat tussen het schooladvies en de eindtoets. Als een leerling zich eenmaal op een school had aangemeld, dan werd er bijna nooit meer voor een andere school gekozen. Werd het wel gedaan, dan bestond de kans dat er geen plek meer was. Door de centrale aanmeldweek hebben alle leerlingen nu evenveel kans om op hun favoriete én de best passende  school terecht te komen.

Ja, we zouden bij 5 stoppen, maar we vonden nóg een misverstand. En gezien het lichte karakter van het vorige misverstand, pakken we deze nog even mee. Als een leerling een hoger toetsadvies dan het voorlopige schooladvies krijgt, is de school verplicht om het voorlopige advies naar boven bij te stellen, tenzij dit niet in het belang van de leerling is. Omlaag bijstellen mag niet. Voorheen pasten scholen hun advies niet heel vaak bij en als ze het wel deden, dan bleek het moeilijk om nog een andere middelbare school te vinden. Je zou dus kunnen zeggen dat hiermee het belang van de toets is toegenomen, ware het niet dat het belangrijk is om verder te kijken dan alleen naar een zo hoog mogelijk advies. Aan de andere kant: vroeger kon het schooladvies na een slechte score nog omlaag bijgesteld worden. Dat maakt de invloed van de toets groter of in ieder geval ingrijpender dan het nu is. 

Daarnaast is er nog iets anders om in dit kader rekening mee te houden. De doorstroomtoets is een toets met een aantal beperkingen. Er wordt bijvoorbeeld alleen gekeken naar de taal- en rekenvaardigheden, de andere vakgebieden worden niet meegenomen. En verder inzoomend op bijvoorbeeld de manier waarop de rekenvaardigheden worden getoetst, dat is overwegend met verhaaltjessommen. Leerlingen die goed kunnen rekenen maar minder goed kunnen lezen, zullen hierdoor niet op de juiste waarde geschat worden. Het is om deze redenen goed om in je achterhoofd te houden en ook met ouders te delen, dat de doorstroomtoets iets maar niet alles zegt over de taal- en rekenvaardigheden van leerlingen en daarmee ook iets maar niet alles over het type onderwijs dat bij hen past.