Leestijd: 5 minDelen?
Tips voor groepsvorming aan het einde van het schooljaar
Beknopte samenvatting
-
Onrust en conflicten horen bij de adjourning-fase: leerlingen zijn (onbewust) bezig met afscheid nemen.
-
Dit worden ook wel de Bronzen Weken genoemd. Naast de Gouden en Zilveren Weken is dit een belangrijk moment om bewust aandacht te geven aan groepsvorming.
-
Minder motivatie of meer negativiteit is geen onwil, maar een manier om met verandering en afscheid om te gaan.
-
Blijf investeren in het groepsproces: kijk samen terug en vooruit, reageer positief en zorg voor een sterke, gezamenlijke afsluiting van het schooljaar.
Luister naar dit artikel als podcast (AI-gegenereerd)
Gouden, zilveren én bronzen weken
Iedere leerkracht kent het belang van de Gouden Weken: de eerste weken van het schooljaar waarin je bewust investeert in groepsvorming. De basis die je daar legt, werkt het hele jaar door.
De Zilveren Weken, de weken na de kerstvakantie, zijn ook een bekend begrip. Na een pauze van twee weken zoeken leerlingen opnieuw naar hun plek in de groep en het groepsvormingsproces vraagt weer even extra aandacht
Maar over de laatste weken van het schooljaar, de periode waarin zó veel gebeurt, tussen leerlingen onderling en tussen leerlingen en jou, hoor je veel minder. Misschien omdat er in deze periode zoveel andere dingen om aandacht vragen. Toch is het belangrijk om ook deze fase bewust aandacht te geven. Zie het als de Bronzen Weken: een periode waarin je het groepsproces helpt afronden.
Groepsvorming: de vijf fases
De fase van adjourning is de laatste van de vijf fases van groepsvorming volgens het bekende model van Tuckman. Vrijwel elke groep doorloopt (een deel van) deze fases. Om goed te begrijpen wat er in je groep gebeurt, helpt het om deze fases te kennen. Als je weet waar je groep zit, kun je beter inspelen op wat leerlingen nodig hebben.
- Forming: de fase van kennismaken en verkennen
- Storming: de fase van het vaststellen van de hiërarchie
- Norming: de fase van het bepalen van de ongeschreven regels
- Performing: de fase van samenwerken
- Adjourning: de fase van afscheid nemen
Elke fase kent een bepaald verloop, maar groepen lopen niet per se alle fases door. Soms wordt er een fase overgeslagen of valt een groep terug naar een eerdere fase.
Afscheid nemen
De adjourning-fase wordt vaak zichtbaar in de laatste weken van het schooljaar, soms al direct na de meivakantie. Leerlingen voelen dat er iets gaat veranderen: een nieuwe groep, een andere leerkracht, misschien zelfs een nieuwe school. Dat kan spanning of onzekerheid oproepen. Wat je dan vaak ziet:
- Minder motivatie
- Meer onderling frictie
- Sneller negatief praten over elkaar of over school
- Minder behoefte om te investeren in de groep
Dat is geen onwil, maar een manier om met afscheid om te gaan. Als je dat weet, kun je er rustiger en gericht op reageren. Je leerlingen ronden een belangrijke fase in hun leven af en hebben jou nodig om dat goed te doen.
5 praktische tips
Door in deze periode bewust aandacht te geven aan groepsvorming, maak je het verschil in hoe leerlingen het schooljaar afsluiten. Deze tips helpen je daarbij:
1. Blijf investeren in het groepsproces
Maak, net als in de Gouden Weken, tijd voor groepsgesprekken en -activiteiten. Denk aan een afscheidskring in een van de laatste weken waarin leerlingen hun favoriete herinneringen delen.
2. Kijk samen terug
Sta stil bij wat er is bereikt. Laat leerlingen zien hoe ze gegroeid zijn. Stel bijvoorbeeld een slideshow samen met de highlights van het schooljaar en de bereikte mijlpalen.
3. Kijk ook vooruit
Onzekerheid over het nieuwe schooljaar is normaal. Geef duidelijkheid waar dat kan. Praat erover, laat zien wat er komt en organiseer bijvoorbeeld wenmomenten in de nieuwe groep, het nieuwe lokaal of de nieuwe school en met de nieuwe leerkracht.
4. Blijf positief duiden
Negatieve opmerkingen nemen vaak toe in deze fase. Zie het als onderdeel van het proces en reageer rustig en positief. Jij zet de toon.
5. Sluit samen sterk af
Eindig met een betekenisvolle groepsactiviteit. Iets wat bijblijft en zorgt voor een positief laatste gevoel, voor je leerlingen en voor jezelf.
Geschreven door:
Cora de Raaf