Het bewust meenemen van stimulerende en belemmerende factoren helpt dus om leerlingen beter te begrijpen en het onderwijs beter af te stemmen. In combinatie met harde of meetbare data zoals toetsresultaten, ontstaat een rijker beeld van de ontwikkeling en meer zicht op het verhaal achter de cijfers. 

De kracht zit daarbij niet in het verzamelen van zo veel mogelijk factoren. Het gaat erom dat je relevante factoren benoemt die helpen om een onderwijsresultaat of gedrag te begrijpen. Een factor is pas echt bruikbaar als deze leidt tot een beter gesprek en uiteindelijk tot gerichter handelen. 

Door regelmatig te analyseren en evalueren welke factoren een rol spelen en wat dit betekent voor het handelen in de groep, ontstaat een cyclisch proces van signaleren, begrijpen, handelen en evalueren. Zo wordt steeds duidelijker wat een leerling nodig heeft, welke aanpak werkt en waar bijsturing nodig is. 

Zo verzamel en beschrijf je stimulerende en belemmerende factoren:

1. Stel hulpvragen om de stimulerende en belemmerende factoren te identificeren:

Kijk niet alleen naar de leerling, maar ook naar de situatie waarin het gedrag of resultaat ontstaat en stel vragen die je helpen om de bevorderende factoren en belemmerende factoren te identificeren: 

• Wat gaat goed voor deze leerling? Waar krijgt zij energie van, waarin blinkt ze uit of wanneer laat zij haar sterke kanten zien? 
• Wat gaat moeilijker of zit in de weg? Wanneer loopt leren of samenwerken minder goed? 
• Wat gebeurt er in de groep? Welke invloed hebben medeleerlingen en de leerkracht? 

• Welke omstandigheden lijken het leren te ondersteunen of juist te bemoeilijken? 

1. Stel hulpvragen om de stimulerende en belemmerende factoren te identificeren:

Kijk niet alleen naar de leerling, maar ook naar de situatie waarin het gedrag of resultaat ontstaat en stel vragen die je helpen om de bevorderende factoren en belemmerende factoren te identificeren: 

• Wat gaat goed voor deze leerling? Waar krijgt zij energie van, waarin blinkt ze uit of wanneer laat zij haar sterke kanten zien? 
• Wat gaat moeilijker of zit in de weg? Wanneer loopt leren of samenwerken minder goed? 
• Wat gebeurt er in de groep? Welke invloed hebben medeleerlingen en de leerkracht? 

• Welke omstandigheden lijken het leren te ondersteunen of juist te bemoeilijken? 

2. Let bij het beschrijven op het verschil tussen stimulerende factoren en onderwijsbehoeften:

• Stimulerende factoren helpen de leerling bij het leren en ontwikkelen, zoals ‘leergierig’ of ‘kan goed samenwerken’. 
• Onderwijsbehoeften beschrijven wat een leerling nodig heeft om tot leren te komen, denk aan ‘verdiepende opdrachten’ of ‘werken met een maatje’.

3. Gebruik een tool zoals de 7xL om te controleren of je een compleet beeld van de leerling hebt geschetst. 

• De 7xL verwijst naar de 7 factoren die van invloed kunnen zijn op de ontwikkeling van leerlingen: de leerling zelf, de leerkracht, het lesmateriaal, de lesaanpak, de leertijd, de leeromgeving en de leefomgeving. 
• Als leerkracht heb je in meer of mindere mate invloed op deze factoren. 
• Loop alle 7 factoren langs en ga na of ze, positief of negatief, van invloed zijn op de ontwikkeling van je leerlingen. Zo voorkom je dat je te eenzijdig kijkt naar de ontwikkeling van leerlingen of altijd op dezelfde factoren terugvalt. 
• Er hoeft niet over elke factor iets worden vastgelegd. Noteer alleen wat daadwerkelijk relevant is.