Groepsbespreking in november: wat vertellen de eerste resultaten?


Groepsbespreking in november: wat vertellen de eerste resultaten?


Beknopte samenvatting

  • De groepsbespreking in november biedt de mogelijkheid om stil te staan bij de groepsdynamiek, de eerste leerresultaten en de ingezette aanpak.

  • Kijk samen naar de onderlinge verhoudingen, de sfeer in de groep en de sociale veiligheid.

  • Zoom in op de eerste resultaten. Ze laten zien hoe leerlingen ervoor staan, waar hiaten dreigen en welke leerlingen opvallen.

  • Een gezamenlijke analyse biedt aanknopingspunten om de aanpak voor de groep en individuele leerlingen waar nodig bij te stellen.

Luister naar dit artikel als podcast (AI-gegenereerd)


De eerste maanden van het schooljaar zitten erop. Leerlingen zijn gewend aan hun groep, de groepsdynamiek heeft zich ontwikkeld en de eerste resultaten zijn zichtbaar. Een goed moment om de balans op te maken. Tijdens de groepsbespreking in november, soms ook wel de najaarsbespreking genoemd, bekijken leerkracht en ib’er of kwaliteitscoordinator (kc’er) hoe het met de groep en individuele leerlingen gaat. Hoe zit de groep in zijn vel? Wat vertellen de eerste resultaten? Werkt de gekozen aanpak? Hoewel er nog geen nieuwe LVS-resultaten zijn, is er al veel informatie beschikbaar om inzicht te krijgen in wat goed gaat, waar extra aandacht nodig is en welke keuzes de komende periode vragen.

Image

Hoe zit de groep in zijn vel?

De eerste weken van het schooljaar stonden in het teken van groepsvorming. Leerlingen leerden elkaar (opnieuw) kennen, zochten hun plek in de groep en maakten kennis met de afspraken en verwachtingen. Inmiddels heeft de groepsdynamiek zich verder ontwikkeld. Er is zicht op de onderlinge verhoudingen en het werkklimaat in de klas.

Idealiter bevindt een groep zich in november in performing-fase, de vierde groepsvormingsfase volgens het model van Tuckman. De groepsnormen zijn gevormd en er is een veilige basis ontstaan. Leerlingen durven fouten te maken, werken constructief samen en weten wat ze van elkaar kunnen verwachten. 

Dat gaat niet in iedere groep vanzelf. Als de groepsvorming in de storming- en normingfase moeizaam is verlopen, kunnen negatieve patronen ontstaan. Denk aan buitensluiting, een ongunstige rolverdeling waarbij sommige leerlingen de baas spelen en anderen volgen of groepsnormen waarbij plagen en uitlachen als normaal worden gezien. Zulke patronen kunnen hardnekkig zijn en vragen om gerichte aandacht van de leerkracht.

Hoe ervaren leerlingen de groep? Is er sprake van een veilige sfeer waarin iedereen kan meedoen? Hoe verloopt de samenwerking en interactie tussen leerlingen? En wat merk je daarvan tijdens instructie, zelfstandig werken en andere activiteiten? Kijk daarbij verder dan wat je op het eerste gezicht ziet. Probeer te achterhalen wat er achter het gedrag en de onderlinge verhoudingen schuilgaat. Zijn er leerlingen die weinig aansluiting vinden, regelmatig conflicten hebben of juist veel invloed uitoefenen op de groep? Hoe reageren leerlingen op elkaar? En welke invloed heeft de groepsdynamiek op hun welbevinden, betrokkenheid en leerontwikkeling?

Observaties en gesprekken met leerlingen, ouders en collega’s geven waardevolle aanknopingspunten. Een sociogram of vragenlijsten over de sociaal-emotionele ontwikkeling en sociale veiligheid helpen om signalen systematisch te verzamelen en nader te onderzoeken. Door deze informatie samen te bekijken en te bespreken, ontstaat een beter beeld van wat de groep nodig heeft om zich prettig te voelen en tot leren te komen.


Image

Wat vertellen de eerste resultaten?

In november heb je nog geen nieuwe LVS-resultaten tot je beschikking. Er wordt meestal gewerkt volgens de aanpak die op basis van de E-resultaten van het vorige schooljaar is vastgesteld. Tegelijkertijd levert de dagelijkse onderwijspraktijk veel informatie op. Denk aan observaties tijdens de les, gesprekken met leerlingen en de resultaten van methodetoetsen. Welke doelen beheersen leerlingen al? Waar dreigen hiaten te ontstaan? En zijn er leerlingen die de aangeboden leerstof juist opvallend snel oppakken?

Methodetoetsen meten iets anders dan LVS-toetsen. Ze geven inzicht in de kennis en vaardigheden die leerlingen de afgelopen blokperiode (zo’n 4 tot 6 weken) hebben opgedaan. LVS-toetsen brengen de algemene vaardigheden over een langere periode in kaart. 

Gebruik de methodetoetsen om hiaten tijdig te signaleren en aan te pakken, bijvoorbeeld door leerlingen in de herhalingsweek extra te laten oefenen met doelen die ze nog onvoldoende beheersen. De resultaten bieden ook waardevolle context voor de aankomende halfjaarlijkse analyse. Leg daarom opvallende uitkomsten vast.

Door de verschillende informatiebronnen met elkaar te verbinden, kun je patronen herkennen. Misschien blijkt dat meerdere leerlingen moeite hebben met hetzelfde onderdeel. Of zie je dat een leerling tijdens de instructie goed meekomt, maar bij de verwerking vastloopt. Ook opvallende verschillen tussen leerlingen kunnen aanleiding zijn om verder te onderzoeken wat er speelt. 

Begin bij de groep als geheel. Liggen de basisgroep en de instructiegroepen op koers richting de gestelde doelen? Kijk vervolgens welke leerlingen opvallen: wie blijft achter of laat juist een voorsprong zien? Hoe verhoudt de ontwikkeling zich tot de verwachtingen en doelen die aan het begin van het schooljaar zijn gesteld? En vooral: hoe verklaar je wat je ziet?


Image

Hoe gaan we verder?

Een goede groepsbespreking levert niet alleen inzichten op, maar ook concrete aanknopingspunten voor de komende periode. In dit geval de periode tot de kerstvakantie. Wat vraagt om extra aandacht? Welke doelen krijgen prioriteit? En wat betekent dat voor het onderwijsaanbod en de aanpak op groeps-, instructiegroep- en individueel niveau?
De groepsbespreking staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een doorlopend proces van afstemmen, handelen en evalueren. Door de ontwikkeling van groepen en leerlingen te volgen en de aanpak regelmatig te evalueren, blijft het onderwijs aansluiten bij wat zij nodig hebben.

Vertaal de inzichten samen naar gerichte acties. Misschien hebben leerlingen extra oefentijd nodig met de onderwijsassistent, vraagt een bepaald leerdoel om preteaching of is het zinvol om leerlingen oefenmateriaal mee naar huis te geven. Ook kun je besluiten om de instructiegroepen anders in te delen. Verwerk de afspraken in de bestaande aanpak voor de groep, subgroepen en individuele leerlingen.  

Natuurlijk hoeft niet alles te veranderen. Misschien blijkt juist dat de gekozen aanpak goed werkt en dat je op dezelfde manier verder kunt. Ook dat is een waardevolle uitkomst. Door de ontwikkeling te blijven volgen en regelmatig te evalueren, houd je zicht op wat werkt en waar bijsturing nodig is. De groepsbespreking in november is daarmee meer dan een eerste evaluatiemoment. Het is een kans om samen te bepalen wat de groep en individuele leerlingen nu nodig hebben en de aanpak voor de komende periode daarop af te stemmen.



Geschreven door:
Cora de Raaf



Meer uit je groepsbespreking halen?

Ontdek hoe je met Leeruniek data uit verschillende bronnen samenbrengt en vertaalt naar gerichte keuzes voor je groep(en).

Boek een demo