Zo haal je het maximale uit de groepsbespreking

Beknopte samenvatting

De groepsbespreking is een vast en waardevol onderdeel van de cyclische werkwijze in de school.
Bewuste keuzes in wat je wel en niet bespreekt in de groepsbespreking zorgen voor focus en verdieping.
Beperk de aandacht voor individuele leerlingen, zet de groep als geheel centraal en kijk vooruit.
Goede voorbereiding, gedeelde informatie en concrete opvolging van afspraken bepalen uiteindelijk de effectiviteit van het overleg.

Luister naar dit artikel als podcast (AI-gegenereerd)

De groepsbespreking is een vast moment in het schooljaar van leerkrachten en intern begeleiders in het basisonderwijs. Minimaal twee keer per jaar bespreken zij samen de resultaten, de ontwikkeling van de groep en de keuzes voor de komende periode. Daarmee is de groepsbespreking een belangrijk onderdeel van de cyclische werkwijze binnen de school. Toch voelt dit overleg op veel scholen als een vol en niet altijd even effectief gesprek, dat vooral veel tijd kost. Zonde, want met de juiste aanpak kan de groepsbespreking juist energie geven, richting bieden en de samenwerking versterken. Daarom delen we in dit artikel 5 bewezen tips, waarmee je collega’s en jij alles uit de groepsbespreking halen.

Tip 1: Maak keuzes

Een groepsbespreking duurt meestal zo’n een uur tot anderhalf uur. In die tijd kun je niet alles bespreken. Daarom is het maken van keuzes essentieel voor de kwaliteit van het gesprek. Door vooraf scherp te bepalen wat wel en niet aan bod komt, ontstaat er ruimte voor focus en verdieping. Hoe je dat aanpakt? Aan deze knoppen kun je draaien:

Organiseer naast groepsbesprekingen ook opbrengstvergaderingen op school- of bouwniveau. Tijdens zo’n vergadering worden de resultaten van de halfjaarlijkse toetsen gepresenteerd en kijk je met elkaar naar de trends in relatie tot de ambities en het streven van de school.
Focus tijdens de groepsbespreking niet op individuele leerlingen, maar plan op een ander moment een leerlingbespreking waarin je inzoomt op de (zorg)leerlingen in de groep.
Kies voor een thematische invulling van de groepsbespreking. Zet bijvoorbeeld in het ene type groepsbespreking de resultaten en de kindkenmerken centraal en zoom in het andere type in op groepsvorming, sociaal-emotionele ontwikkeling en/of werkhouding, bijvoorbeeld aan de hand van een volgsysteem dat de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen in kaart brengt.
Laat één vakgebied uitgebreid aan de orde komen en richt je bij de andere vakken op de resultaten die opvallen. Dit biedt ruimte om het handelen van de leerkracht en diens verdere professionalisering centraal te zetten. Is er na de groepsbespreking nog een ondersteuningsbehoefte? Dan kan er een vervolggesprek worden gepland.

Tip 2: Voorkom herhaling

Deze tip sluit aan bij de vorige, maar verdient aparte aandacht. In veel groepsbesprekingen wordt uitgebreid herhaald wat leerkrachten en ib’ers al weten over leerlingen of het gegeven onderwijs. Ook wordt er nog te vaak gesproken over individuele leerlingen en handelingsplannen. Het is daarom belangrijk om het doel van de groepsbespreking scherp voor ogen te houden: niet alleen terugkijken en repareren, maar ook voorspellen en uitproberen. De groepsbespreking wordt er productiever van. En door minder naar individuele leerlingen te kijken en de groep meer als geheel te zien, is er een betere en werkbare indeling te maken van de groep.

Tip 3: Leer van elkaar

Heb je er wel eens aan gedacht om de groepsbespreking te gebruiken om te leren van en met elkaar? Door meerdere leerkrachten bij de groepsbespreking te betrekken, bijvoorbeeld alle leerkrachten van een bepaalde bouw, wordt het gesprek rijker en leerzamer.

Laat leerkrachten over hun groep vertellen, bijvoorbeeld in groepspresentaties of zorgbordsessies. Ze delen de opbrengsten, lichten keuzes toe en benoemen waar zij tegenaan lopen. Na de presentatie is er ruimte om de hulpvraag of -vragen te beantwoorden, tips of tops te geven of op een andere manier mee te denken.

Een groepsbespreking in deze vorm vergroot de betrokkenheid en het eigenaarschap van leerkrachten. Het stimuleert de professionele ontwikkeling, versterkt de samenwerking en draagt bij aan een open en positieve werksfeer. Bovendien laat je zo zien dat ontwikkeling van een groep niet alleen de verantwoordelijkheid is van één leerkracht, maar een gezamenlijke opdracht van de hele school.

Tip 4: Breng de verzamelde informatie samen

Het is jou vast ook gebeurd. Dat je ter voorbereiding op een groepsbespreking op allerlei plekken op zoek moet naar de informatie die je voor de groepsbespreking nodig hebt. Hoezeer de digitalisering ook in het basisonderwijs heeft toegeslagen, de groepsbespreking is op veel scholen nog een echte papieren tijger. In een digitaal dashboard komt alles samen. Het geeft overzicht en inzicht in ontwikkelingen op alle niveaus en daardoor kun je een effectieve(re) groepsbespreking realiseren.

Een intern begeleider op één van onze scholen doet het zo: “Ik vraag mijn collega’s om ervoor te zorgen dat alle gegevens up-to-date zijn, de resultaten te analyseren en om alvast na te denken over de aanpak voor de komende periode. Tijdens de groepsbespreking presenteren de leerkrachten hun bevindingen met behulp van het dashboard. De overzichten ondersteunen het verhaal en dat werkt prettig. Na de presentatie gaan we met elkaar in gesprek. Het is de eerste keer dat ik het zo doe, maar ik ben er erg enthousiast over.”

Tip 5: Bereid voor én volg op

Een effectieve groepsbespreking staat of valt met een goede voorbereiding. Zorg dat de groepsbesprekingen aan het begin van het schooljaar gepland zijn en dat leerkrachten weten wat ze voor het gesprek moeten voorbereiden. Sowieso is het een goed idee om heldere schoolafspraken te maken over de manier waarop bij jou op school toets- en observatiegegevens verzameld, ingevoerd en geanalyseerd worden. Leg het vast, bijvoorbeeld in een onderwijsplan of kwaliteitskaart, en let erop dat iedereen ervan op de hoogte is en toegang heeft tot de meest recente versie.

Daarnaast is het zinvol, zeker als je alles uit de tijd wilt halen die je voor een groepsbespreking gereserveerd hebt, om van tevoren een gespreksdoel vast te stellen en deze af te stemmen met de leerkracht. De ervaring leert dat dezelfde verwachtingen voor een effectievere groepsbespreking zorgen. Je kunt ook met een checklist werken, waarop de leerkracht aangeeft welke punten/en of vragen hij of zij in ieder geval wil bespreken.

En tot slot: uit de groepsbespreking rollen vrijwel altijd een rijtje afspraken. Spreek van tevoren af wie deze vastlegt, maar ook hoe (zo kort mogelijk!) en waar. Kom in de periode die volgt op de groepsbespreking terug op 1 of 2 van de vastgelegde actiepunten. Natuurlijk wil je het liefst alles monitoren, maar dit blijkt in de praktijk meestal niet haalbaar. Beter een half ei dan een lege dop, toch?

Geschreven door:
Cora de Raaf

De voordelen van een digitaal dashboard ervaren? Ontdek de voordelen van het Leeruniek-dashboard via een vrijblijvende demo met je eigen schoolgegevens.

Plan je gratis demo

Meer nieuws